مطالعات بین رشته ای قرآن و الهیات

مطالعات بین رشته ای قرآن و الهیات

بررسی واژه «امنیت» در آیات قرآن کریم

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار گروه فقه و حقوق دانشکده علوم انسانی دانشگاه شهرکرد
چکیده
امنیت از بنیادی‌ترین نیازهای فردی و اجتماعی انسان و از مهم‌ترین مفاهیم قرآنی است؛ تا آنجاکه فقدان آن، انسان و جامعه را به اضطراب، فروپاشی اخلاقی و زوال معنوی می‌کشاند. از این‌رو، بررسی قرآنی مفهوم امنیت، نه‌تنها جنبه‌ای نظری، بلکه کارکردی اجتماعی و تمدنی دارد؛ قرآن کریم امنیت را نه صرفاً یک وضعیت اجتماعی، بلکه نعمت و برکتی الهی و نتیجه‌ی ایمانی می داند که در بستر ایمان، عمل صالح و بندگی خداوند و در پی اجرای عدالت در جامعه تحقق می‌یابد. امنیت در منظر قرآن به مثابة مقدمه‌ای برای شکوفایی عبودیت خداوند است. پژوهش حاضر با روش توصیفی–تحلیلی و با تکیه بر آیات قرآن کریم، به بررسی واژه «امنیت» و مشتقات آن پرداخته و ابعاد معنایی، اجتماعی، عبادی و اخروی آن را تبیین می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد که امنیت در قرآن، پیوندی وثیق با ایمان، شکر نعمت، عدالت، رهبری الهی و سلامت روانی جامعه دارد, امعان نظر در آیات متعدد قرآن مبیّن آن است که هویت و داشتن ساختار فکری و رفتاری قابل تشخیص، در فرایند امنیت ساز دخالت دارد.نعمت و برکت انگاری امنیت و نقمت و عذاب انگاری نا امنی،فرایند و روش محور بودن مقولة امنیت ،هویت جمعی داشتن ، تقدم معیشت بر امنیت، توسعه معنای امنیت به امنیتهای روانی و درونی، از ویژگیهای امنیت شناسی قرآنی است و نهایتاً،تحول عمیق در باورهای جامعه،برنامه های دقیق اقتصادی و معیشتی ،حفظ اسرار،شکر نعمت و عدالت از عوامل شکلگیری امنیت در قرآن اندکه در این پژوهش مورد توجه قرار گرفتند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

1.  قرآن کریم
2.  ابن عاشورا، محمد بن طاهر، (1221 ق)، التحریر و التنویر، چاپ دوم، داراللحنون النشر والتوزیع، تونس.
3. ابن منظور، جمالالدین محمدبن مکرم، (1211 ق)، لسان العرب، ماحح امین محمد عبد الوهاب و محمد الصادق العبیدی ، دار احیاء التراث العربی و مؤسسه التاری العربی، بیروت.
4. ایزوتسو، توشی هیکو، (1911)، خدا و انسان در قرآن، ترجمه احمد آرام، چاپ هشتم، شرکت انتشار، تهران.
5. باری بوزان، (1983)، مردم، دولت ها و هراس، ترجمه مجموعه ای نویسندگان، نشرپژوهشکده مطالعات راهبردی تهران.
6.  طبرسی، فضل‌بن‌حسن، (بی‌تا)، مجمع‌البیان فی تفسیر القرآن، ناصر خسرو، تهران.
7. پرچم، اعظم و عمادی ، سمیه و حاتمی، الله زار، (1912)، «معناشناستی امنیتت فردی درقرآن کریم»، کتاب قیم، سال پنجم، ش 12.
8. راغب اصفهانی، حسین بن محمد، (1212 ق)، المفردات فی غریب القرآن، تحقیق: داوود صفوان عدنان ، دارالشامیه، بیروت.
9. سویینی، بیل مک، ( 1914)، مقدمه ای بر جامعه شناسی امنیت، ترجمه محمدعلی قاسمی و محمدرضا آهنی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران.
10.   شریفی، علی، (1912)، «نقد و بررسی آرای ایزوتسو در حوزه معناشناستی قرآن کریم »، مجله حکمت معاصر، ش 9 .
11.   طباطبائی، سید محمد حسین، (1212 ق)، المیزان فی تفسیر القرآن، دفتر انتشارات اسلامیجامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چاپ پنجم. ، قم
12.     عبدالله خانی، علی، (1912)، نظریه های امنیت، چاپ دوم ، مؤسسه ابرار معاصر، تهران.
13.   فراهیدی، خلیل بن احمد، (1241)، کتاب العین، تحقیق: مهدی مخزومی و ابراهیم سامرائی، دارالهجره، قم.
14.     فیومی، احمدبن احمد، (1212 ق)، مصباح المنیر، دارالهجره، قم.
15.   قائمی نیا، علیرضا، (1931)، بیولوژی نص؛ نشانه شناسی و تفسیر قرآن، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، تهران.
16.     مجلسی، محمدباقر، (بی‌تا)، بحارالانوار، دارالکتب الاسلامیه، (مجموعة 110 جلدی)، قم.
17.     مختارعمر، احمد، (1931)، معناشناسی، ترجمه سید حسن سیدی، دانشگاه فردوسی، مشهد.
18.   مصطفوی، حسن، (1922)، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، چاپ اول، وزارت فرهنگو ارشاد اسلامی، تهران.
19.   مطیع، مهدی؛ پاکتچی، احمد؛ نامور مطلق، بهمن، (1933)، «درآمدی بر استفاده از ‌روشهای معناشناسی در مطالعات قرآنی»، مجله پژوهش دینی، ش 13.
20.     مغنیه، محمدجواد، (1222)، تفسیر الکاش، چاپ اول، دارالکتب اسلامیه، تهران.
21.     مکارم شیرازی، ناصر و همکاران، (1922)، تفسیر نمونه، چاپ اولدارالکتب االسالمیه، تهران.
22.   ناری، قدیر، (1914)، درآمدی نظری بر امنیت جامعهای (مفاهیم، مؤلفه ها و نظریه‌ها) پژوهشگاه علوم و مطالعات فرهنگی، تهران.
23.   ویلیامز، پل. دی، (1914)، درآمدی بر بررسیهای امنیت، ترجمه علیرضا طیب، مؤسسهانتشارات امیرکبیر، تهران.
24.   ویل دورانت، (1975)، کتاب تاریخ تمدن (دوره ۱۳ جلدی) مجموعه نویسندگان، انتشارات علمی فرهنگی، تهران.
25.   هادی، اصغر، (1911)، «روشی نوین در معناشناسی مفاهیم و واژه‌های قرآنی»، مجله پژوهش‌های قرآنی، ش 22.
26.   Hornby. A.s. (2003). Oxford, Jahan-e, Danesh, Tehran, P1155.