مطالعات بین رشته ای قرآن و الهیات

مطالعات بین رشته ای قرآن و الهیات

واکاوی مبانی هستی شناختی حقوق زن در قرآن و روایات

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانش آموخته دکترای مطالعات زنان گرا یش حقوق خانواده دانشگاه ادیان و مذاهب، قم
چکیده
چکیده

فمینیسم که می توان آن را نه فقط یک جریان اجتماعی بلکه یک جریان فکری دانست که زمینه بروز پرسشهای زیادی درباره مسائل مربوط به زنان شده است. عدم توجه به مبانی فلسفی حقوق و تکالیف زن در اسلام؛ سبب همراهی با این جریان خواهد شد و در نتیجه پیام دین در این حوزه دچار تحریف خواهد گشت. باور به وجود خدا، نظام احسن، معاد، هدف از آفرینش انسان، برخی از مبانی فلسفی هستی شناختی حقوق را تشکیل می دهد. پژوهش حاضر بر آن است که این مبانی را برپایه قرآن و روایات به روش توصیفی تحلیلی مورد بررسی قرار دهد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد؛ در نظام هستی یک موجود به نام، خدا وجود دارد و سایر پدیده ها همگی از او نشأت گرفته اند. از آنجا که آفرینش جهان و انسان، هدفمند و بر مبنای حکمت الهی است، اقتضا می کندکه دستورات پروردگار بر اساس واقعیات جهان هستی و واقعیت انسان، و نیز مصالح و مفاسد نفس الامری در جهت رسیدن به کمال مطلوب او باشد. از سوی دیگر یکی از مؤلفه های توحید باوری، غایت اندیشی و فرجام باوری است، که این عقیده را تقویت می نماید که خلقت عالم و به تبع موجودات عالم به ویژه انسانها، منزلگاه مشخصی دارند که در رسیدن به سوی این غایت، نیازمند تشریع قوانین و ایجاد یک نظام حقوقی مطلوب می‌باشند تا سرانجام به سعادت حقیقی نائل آیند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

1.    قرآن کریم، ترجمه ناصر مکارم شیرازی.
2.    انوری، حسن، (1381)، فرهنگ بزرگ سخن، چاپ پنجم،تهران، نشر سخن.
3.    دشتی، محمد، (1379)، نهج البلاغه، تهران، مشهور.
4.    دفتر همکاری حوزه و دانشگاه، (1364)، درآمدی برحقوق اسلامی، قم، دفتر انتشارات اسلامی.
5.     زیبایی نژاد، محمدرضا ،سبحانی، محمدتقی، (1383)، درآمدی برنظام شخصیت زن در اسلام، چاپ چهارم، قم، دفتر مطالعات و تحقیقات زنان.
6.    زیبایی نژاد، محمدرضا ،سبحانی، محمدتقی، (1382)، ملاحظات، فمینیسم ودانش های فمینیستیقم، دفتر مطالعات و تحقیقات زنان.
7.    زعفرانی، محمد، (1428 ق)، قاموس عصری، تهران، نشر الهدی.
8.    شیخ صدوق، ابوجعفر محمد بن علی بن حسین بن بابویه قمی، (360ق)، علل شرایع، ترجمه علی اکبر میرزایی، تهران، زهیر.
9.    صدرالمتألهین شیرازی، محمدبن ابراهیم، (1981م)، الحکمه المتعالیه فی اسفار العقلیه، بیروت، دار احیاء التراث العربی.
10. صدرالمتألهین شیرازی، محمدبن ابراهیم، (1378)، المظاهر الالهیه فی اسرار العلوم الکاملیه، محقق محمد خامنه ای، تهران، بنیاد حکمت صدرا.
11. صدرالمتألهین شیرازی، محمدبن ابراهیم، (1378)، مجموع رسائل فلسفی، مصحح ناجی اصفهانی، تهران، نشرحامد
12. صدرالمتألهین شیرازی، محمدبن ابراهیم، (1378) ، اسرار الآیات، تصحیح خواجوی، قم، انتشارات حبیب.
13. امامی، حسن، (1371)، حقوق مدنی،تهران، کتابفروشی اسلامیه.
14. طریحی، فخر الدین بن محمد، (1375) مجمع البحرین، تهران، انتشارات مرتضوی.
15. طباطبایی،  محمدحسین، ( 1378)، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
16. کلینی، محمدبن یعقوب، (329 ق)، ترجمه صادق حسن زاده، تهران، قائم آل محمد
17.  کاتوزیان، ناصر، (1380)، حقوق عمومی، تهران، انتشار تهران.
18. مصباح یزدی، محمد تقی، (1391)، حقوق و سیاست در قرآن، چاپ چهارم، قم، موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
19. مطهری، مرتضی، (1384)، کلیات علوم اسلامی1 منطق فلسفه، قم، انتشارات صدرا.
20. مطهری، مرتضی، (1388) اصول فلسفه و روش رئالیسم، تهران، انتشارات صدرا.
21. ابن سینا، ابوعلی حسین بن عبدالله، (1392)، اشارات و تنبیهات، ترجمه حسن ملکشاهی، چاپ هشتم، تهران، انتشارات سروش.
22. تشکری، زهرا، (1381)، زن در نگاه روشنفکران، چاپ اول، قم، انتشارات طه.
23. جوادی آملی، عبد الله، (1384)، حق و تکلیف در اسلام، قم، نشر اسراء.
24. جوادی آملی، عبد الله، (1394)، تبیین براهین اثبات خدا، چاپ هشتم، قم، نشر اسراء.
25. الحسینی الزبیدی، محمد مرتضی، (1385ق)، تاج العروس من جواهر القاموس، بیروت، دارالهدایه.
26. دهخدا، علی اکبر،(1373)، لغتنامه دهخدا، تهران، دانشگاه تهران.
27. دیلمی، حسن بن الحسن، (1409 ق)، اعلام الدین فی صفات المؤمنین، بیروت، موسسه آل البیت لاحیاآ التراث. 
28. قدردان قراملکی، محمدحسن. (1385). اثبات خدا در قرآن کریم. قبسات، (مسلسل 41)، 59-78.