مطالعات بین رشته ای قرآن و الهیات

مطالعات بین رشته ای قرآن و الهیات

بررسی مفهوم سبک فرزند پروری در خانواده از منظر قران و روایات

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دکتری مشاوره خانواده. استادیار دانشکده علوم انسانی حضرت نرجس(س). دانشگاه ولی عصر(ع) رفسنجان، رفسنجان. ایران نویسنده مسئول
2 دکتری الهیات علوم قرآن و حدیث. استادیار دانشکده علوم انسانی حضرت نرجس(س). دانشگاه ولی عصر(ع) رفسنجان، رفسنجان. ایران
10.22034/isqt.2026.14879.1005
چکیده
خانواده از عوامل مهم و بسیار مؤثر در تربیت انسان است که هم به لحاظ زمانى و هم به لحاظ کیفیت تأثیر، مهمترین محیط براى شکوفایى استعدادهاى مختلف فرزند است. هدف از انجام این تحقیق بررسی مفهوم فرزندپروری در خانواده بود. در این تحقیق سعی بر آن داشتیم تا جایگاه و ارزش خانواده، اهمیت فرزند در آیات و روایات، جمعیت، عوامل موثر و سبک های پرورش فرزندان و غیره را مورد بررسی قرار دهیم. روش پژوهش به شکل کتابخانه ای بود که تلاش شده از منابع معتبر و در دسترس استفاده شود. یافته های حاصل از پژوهش نشان داد علاوه بر جایگاه ویژه تربیت کودکان در اسلام، سبک برتر فرزند پروری و اصول تربیتی در اسلام مطابق با سبک فرزند پروری شایسته از دیدگاه علم روانشناسی است و تمام ابعاد تربیتی را مورد توجه قرار داده است به طوری که برای تمامی انسان ها و در هر دوره ای کارآمد است. بهترین نوع فرزندپروری از دیدگاه اسلام، تربیتی است که با پیشرفت معنوی با خدمت به همنوع و در نهایت قرب الهی همراه باشد. یافته های حاصل از مطالعه ی حاضر، والدین و مربیان را به مطالعه ی بیشتر این موضوع در اسلام و رهنمودهای تربیتی آن سوق می دهد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

منابع
1.     قرآن کریم
2.     نهج‌البلاغه
3.     ابن‌شعبه حرانی، حسن بن علی، (1404ق)، تحف العقول عن آل الرسول، تحقیق علی‌اکبر غفاری، قم: مؤسسه النشر الاسلامی.
4.     اکبرزاده، فاطمه؛ کوچک‌سرایی، خانشی؛ و فریبرز، مرضیه، (1385)، «بررسی تیپ شخصیتی A در بیماران دارای افزایش فشارخون مراجعه‌کننده به کلینیک مرکز آموزشی درمانی سینا و شهید مدنی تبریز»، مجله علمی دانشگاه علوم پزشکی کردستان، (11)، صص. 1-6.
5.     امینی‌نژاد، مینا؛ و شاه‌نظری، مهدی، (1395)، «پیش‌بینی رضایت زناشویی براساس شیوه‌های فرزندپروری ادراک‌شده و سبک‌های هویت»، فصلنامه علمی مهارت‌های روان‌شناسی تربیتی، سال 7(2)، صص. 1-12.
6.     جیرانی، محسن؛ و عباسی، مهدی، (1397)، «تبیین الگوی فرزندپروری آسان براساس منابع اسلامی»، اسلام و پژوهش‌های روان‌شناختی، سال 4(2)، صص. 67-92.
7.     حرعاملی، محمد بن حسن، (1412ق)، تفصیل وسائل الشیعه الی تحصیل مسائل الشریعه، قم: مؤسسه آل‌البیت علیهم‌السلام لإحیاء التراث.
8.     حلی، ابن‌فهد، (1407ق)، عده الداعی و نجاح الساعی، قم: دارالکتب الاسلامی.
9.     خانجانی، زینب؛ پیمان‌نیا، بهرام؛ و هاشمی، تورج، (1395)، «پیش‌بینی کیفیت تعامل مادر ـ کودک با انواع اختلالات اضطرابی در کودکان دبستانی با توجه به ویژگی‌های فرهنگی مادران ایرانی»، اندیشه‌های نوین تربیتی، صص. 1-24.
10.  خدابخشی کولایی، آناهیتا؛ حسنی، شهرزاد؛ و فلسفی‌نژاد، محمدرضا، (1394)، «بررسی رابطه ولی ـ فرزندی و اختلالات برون‌نمود در کودکان با مادر شاغل و غیرشاغل»، مشاوره شغلی و سازمانی، سال 7(23)، صص. 1-12.
11.  خنکدار طارسی، محبوبه؛ سلحشوری، احمد؛ و وکیلی، هادی، (1395)، «بررسی انتقادی سبک فرزندپروری مقتدرانه براساس دیدگاه ائمه اطهار علیهم‌السلام»، مجله پژوهش در مسائل تعلیم و تربیت اسلامی، سال 24(33)، صص. 1-27.
12.  خواجه‌نوری، بیژن؛ و دهقانی، رودابه، (1395)، «مشکلات نوجوانان و ارتباط آن با نهاد خانواده: مورد مطالعه: رابطه تعارضات والدینی و سلامت روان نوجوانان»، دوفصلنامه جامعه‌شناسی نهادهای اجتماعی، سال 3(7)، صص. 37-66.
13.  رفاهی، ژاله؛ و طاهری، محمد، (1398)، «پیش‌بینی سبک‌های فرزندپروری مادران براساس طرح‌واره‌های اولیه و سبک‌های دل‌بستگی آنان»، زن و جامعه، سال 10(1)، صص. 167-195.
14.  رهبر، محمدتقی؛ و رحیمیان، محمدحسن، (1392)، اخلاق و تربیت اسلامی، تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت).
15.  سپهرمنش، زهرا؛ احمدوند، افشین؛ یاوری، پروین؛ و ساعی، رضوان، (1387)، «سلامت روان نوجوانان دبیرستانی شهر کاشان در سال 1383»، مجله تخصصی اپیدمیولوژی ایران، سال 4(2)، صص. 43-49.
16.  شاذلی، سید بن قطب بن ابراهیم، (1412ق)، فی ظلال القرآن، بیروت ـ قاهره: دارالشروق.
17.  طباطبایی، سید محمدحسین، (1388)، تفسیر المیزان، ترجمه سید محمدباقر موسوی همدانی، قم: دفتر انتشارات اسلامی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
18.  عادل‌پور، محمدحسین، (1396)، «بررسی و مقایسه سبک‌های فرزندپروری از دیدگاه اسلام و دانشمندان غربی»، بصیرت و تربیت اسلامی، سال 4(43)، صص. 1-28.
19.  عیسی‌زاده، عیسی، (1390)، خانواده قرآنی (ویژگی‌ها و وظایف اعضای آن)، قم: مؤسسه بوستان کتاب.
20.  قدسی، علی‌محمد؛ و قائمی، مرتضی، (1393)، «بررسی تطبیقی سبک‌های فرزندپروری با سبک فرزندپروری امام علی (ع) در نامه سی‌ویکم نهج‌البلاغه»، پژوهشنامه نهج‌البلاغه، سال 2(8)، صص. 1-20.
21.  قره‌گوزلو، نادیا؛ عطادخت، اکبر؛ بشرپور، سجاد؛ و نریمانی، محمد، (1397)، «تحلیل مسیر سبک فرزندپروری مادران با مؤلفه‌ها و جهت‌گیری مذهبی آن‌ها»، دوفصلنامه علمی ـ پژوهشی روان‌شناسی بالینی و شخصیت (دانشور رفتار)، سال 16(1)، صص. 119-130.
22.  کلینی رازی، ابوجعفر محمد بن یعقوب بن اسحاق، (1367)، الکافی، تحقیق علی‌اکبر غفاری، تهران: دارالکتب الاسلامیه.
23.  کوخایی، آزاد؛ و رودمقدس، رمضانعلی، (1395)، «بررسی سبک‌های فرزندپروری در منابع اسلامی»، مجله بصیرت و تربیت اسلامی، سال 13(36)، صص. 1-22.
24.  متقی هندی، علاءالدین علی بن حسام‌الدین، (1409ق)، کنز العمال فی سنن الأقوال والأفعال، بیروت: مؤسسة الرسالة.
25.  مجلسی، محمدباقر، (1403ق)، بحارالانوار الجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار، بیروت: مؤسسه الوفاء.
26.  مسلم بن حجاج، (1412ق)، صحیح مسلم، تصحیح محمد فؤاد عبدالباقی، قاهره: دارالحدیث.
27.  مغنیه، محمدجواد، (1424ق)، تفسیر الکاشف، تهران: دارالکتب الاسلامیه.
28.  مکارم شیرازی، ناصر؛ و جمعی از نویسندگان، (1371)، تفسیر نمونه، تهران: دارالکتب الاسلامیه.
29.  مکتوبیان بهارانچی، آسیه؛ کلانتر کوشه، سید محمد؛ و خوانین‌زاده، محمدحسین، (1394)، «ساخت و هنجاریابی پرسشنامه فرزندپروری در نگرش اسلامی»، مجله پژوهش در مسائل تعلیم و تربیت اسلامی، سال 23(27)، صص. 1-23.
30.  مینائی، اصغر؛ و نیکزاد، سپیده، (1396)، «ساختار عاملی و اعتبار نسخه فارسی پرسشنامه شیوه‌های فرزندپروری بامریند»، فصلنامه خانواده‌پژوهی، سال 13(49)، صص. 1-18.
31.  ناصری فدافن، ملکه؛ نوحی، شهناز؛ آقایی، حکیمه؛ و صبوری، محمدصادق، (1401)، «شناخت عوامل تأثیرگذار بر سبک فرزندپروری: یک پژوهش کیفی»، مجله مطالعات ناتوانی، صص. 1-11.
32.  نوری طبرسی، میرزا حسین، (1408ق)، مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، قم: مؤسسه آل‌البیت علیهم‌السلام لإحیاء التراث.
33.  نیک‌سیرت، فرشته؛ خادمی اشکذری، ملوک؛ و هاشمی، زهرا، (1395)، «رابطه شیوه‌های فرزندپروری والدین با انگیزش پیشرفت تحصیلی در دانش‌آموزان دختر»، فصلنامه اندیشه‌های نوین تربیتی، سال 12(4)، صص. 1-26.
34.  هادیان، سید علی؛ غروری‌راد، سید محمد؛ و آذربایجانی، مسعود، (1392)، «تأثیرات والدین بر دینداری فرزندان از منظر روان‌شناسی دین»، دوفصلنامه علمی ـ پژوهشی مطالعات اسلام و روان‌شناسی، سال 7(13)، صص. 1-22.
35.  یوسفیان، نعمت‌الله، (1385)، تربیت دینی فرزندان، قم: انتشارات زمزم هدایت.