مطالعات بین رشته ای قرآن و الهیات

مطالعات بین رشته ای قرآن و الهیات

روش علامه شعرانی در مقام دفاع از اخبار اعتقادی با التفات به آیات قرآنی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشگاه شهید بهشتی
2 دانش\گاه شهید بهشتی
چکیده
مقام دفاع از اعتقادات در شبهات و عقاید علیه دین، وظیفه پایانی یک متکلم است که برای انجام این کار باید پس از بیان تفاوت های شک، سوال، شبهه و عقیده معارض، از روش های دفاع از اعتقادات بهره ببریم. شبهه، برخلاف عقیده معارض، قطعا مغرضانه است و عقاید معارض، شبهات را ایجاد می کنند و اگر مغرضانه باشند، نشات گرفتنشان نیز از شبهات می باشد. ما به منظور بررسی روش های دفاع از عقاید از آثار ابوالحسن شعرانی از روش توصیفی_تحلیلی بهره برده ایم. هر چند بیشتر روش هایی که استفاده کرده ایم، اساس آن برگرفته از کتاب روش شناسی علم کلام و سپس تطبیق بر آثار علامه می باشند. اما برخی از آن ها را نیز خودمان از آثار علامه یافته ایم و به دیگر روش ها افزوده ایم. مانند: همگامی با مخاطب و خود تخریب گری در رد شبهات و در رد عقاید معارض نیز روش عدم تعارض با عقل یا عدم استبعاد عقلی را افزودیم. برای همه روش ها نیز شاهد مثال هایی نیز از آثار علامه آورده ایم. پس از بررسی روش ها و مقایسه آن ها با یکدیگر معلوم شد علاوه بر آنکه روش های رد شبهات اعتقادی در پاسخ به پرسش های اعتقادی نیز کاربرد دارند، برخی از آن ها با روش های رد عقاید معارض دینی نیز مشترک هستند و برخی متفاوتند.همه روش های علامه شعرانی در قرآن هم به کار رفته است و روش هشدار دهنده بیش از بقیه استفاده شده است. ممکن است در بررسی یک مثال، ما بیش از یک روش را بیابیم.
کلیدواژه‌ها

1.     قرآن کریم
2.     ابن فارس، احمد بن ابن فارس، (۱۳۸۵)، معجم مقاییس اللغه، بیروت، دارالفکر.
3.     ابن منظور، محمدبن مکرم، (1414ق)، لسان العرب، بیروت، دارالفکر للطباعه و النشر و التوزیع-دار صادر.
4.     احمدبن محمد، فیومی، (1414ق)، المصباح المنیر فی غریب الشرح الکبیر للرافعی، قم، موسسه دار الهجره.
5.     اسماعیل بن عباد؛ صاحب بن عباد، (1414ق)، المحیط فی اللغه، بیروت، عالم الکتاب.
6.     افرام، فواد، (بی تا)، فرهنگ ابجدی الفبایی عربی، تهران، انتشارات اسلامی.
7.     برنجکار، رضا، (1398)، «روش شناسی علم کلام»، چاپ دوم، تهران، انتشارات سمت و پژوهشگا قرآن و حدیث.
8.     حسینی زبیدی، محمد مرتضی، (1414ق)، تاج العروس من جواهر القاموس، بیروت، دارالفکر.
9.     دشتی، محمد، (۱۳۸۷)، نهج البلاغه، چاپ ششم، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
10.          راغب اصفهانی، حسین بن محمد، (141۲ق)، ترجمه و تحقیق مفردات الفاظ قرآن، چاپ اول، بیروت.
11.          زمخشری، محمود بن عمر، (1979م)، اساس البلاغه، بیروت، دار صادر.
12.          سبزواری، ملاهادی، (1362)، «اسرارالحکم»، چاپ دوم، تهران، انتشارات اسلامیه.
13.          شعرانی، ابوالحسن، (1363)، راه سعادت، چاپ سوم، تهران، انتشارات کتابخانه صدوق
14.          شعرانی، ابوالحسن، (1386)، «پژوهش های قرآنی»، چاپ دوم، بوستان کتاب قم (انتشارات دفتر تبلیغات اسلامى حوزه علمیه قم).
15.          شعرانی، ابوالحسن، (بی تا)، «رساله ما بعد الطبیعه»، مجله نور علم.
16.           طریحی، فخرالدین بن محمد، (1375)، مجمع البحرین، تهران: مرتضوی.
17.          فیض کاشانی، ملا محسن، (1406ق)، الوافی، اصفهان: کتابخانه امام امیرالمومنین (ع).
18.          قرشی بنایی، علی اکبر، (1371)، قاموس قرآن، چاپ ششم، تهران.  
19.          مازندرانی، محمد صالح بن احمد، (1382ق)، شرح الکافی-الأصول و الروضة، تهران: المکتبه الاسلامیه.
20.          مصطفوی، حسن، (1368)، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
21.          معین، محمد، (1386)، فرهنگ فارسی، چاپ چهارم، تهران: انتشارات ادنا.