مطالعات بین رشته ای قرآن و الهیات

مطالعات بین رشته ای قرآن و الهیات

مولفه‌های تقوا از منظر قرآن کریم با تکیه بر دیدگاه علامه طباطبایی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشگاه شیراز
چکیده
تقوا از مهم ترین فرامین خدا و محرک بندگان به انجام اوامر و ترک نواهی است. جهت کسب ملکه ی تقوا نیاز به شناخت گزاره ی تقوا و تحلیل مولفه های آن است. پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی-تحلیلی و استفاده از منابع کتابخانه ای صورت پذیرفته است. مساله ی پژوهش تحلیل مولفه های آموزه ی اخلاقی تقوا بر اساس دیدگاه علامه طباطبایی است. یافته‏های پژوهش حاکی از آن است که مولفه های آموزه ی اخلاقی تقوی با توجه به دیدگاه های علامه طباطبایی در محورهای؛ مولفه های فردی، شامل: پایداری در راه حق، طلب رضایت خداوند، صبر، گرایش به صدق و حق، اطاعت از خدا و رسول، ایمان ملازم با تقوا، و مولفه های اجتماعی شامل: عدالت، وفای به عهد، تعاون بر بر و تقوی، اصلاح بین زوجین، بخشایش گری و انفاق است، ضمن آن که تبلور مولفه های تقوی در سه حوزه ی؛ نگرشی، شناختی و رفتاری قابل شناخت است و نمود آنها در حیطه ی تقوای فردی و اجتماعی در حوزه عمل قابل رصد است.
کلیدواژه‌ها

  1. 1.     قرآن‌کریم

    2.     ابن عادل، عمربن‌علی، ‌(1419ق)، اللباب فی علوم الکتاب، بیروت، دارالکتب‌العلمیة.

    3.     ابن عطا، احمدبن‌محمد، ‌(1973م)، تفسیرابی‌العباس‌بن‌عطاء، درنصوص صوفیة غیرمنشورة، بیروت، دارالمشرق.

    4.     ابن منظور، محمد‌بن‌مکرم‌، (1414ق)،  لسان‌العرب، بیروت، دارصادر.

    5.     اسلامی، علی؛ جوادی‌آملی، عبدالله‌، (1379)، مراحل اخلاق در قرآن، قم، اسراء.

    6.     اسنوی، محمدبن حسن، ‌(۱۳۱۰ق)، حیاة القلوب فی کیفیة الوصول الی المحبوب، قاهره، در هامش ابوطالب مکی.

    7.     امینی، ابراهیم، (1391)، خودسازی (تزکیه و تهذیب نفس)، قم، شفق.

    8.     انصاریان، حسین، ‌(1383)، ترجمه‌ی قرآن، قم، انتشارات‌اسوه.

    9.     ایزوتسو، توشیهیکو، ‌(1361)، خدا و انسان در قرآن، ترجمة احمدآرام، تهران، بی‌نا.

    10.                        بانوى اصفهانى، سیده نصرت امین، ‌(1361)، مخزن العرفان در تفسیر قرآن، تهران، نهضت‌زنان‌مسلمان.

    11.                        پارسا، محمدبن محمد‌، (۱۳۶۶)، شرح فصوص الحکم، تهران،جلیل مسگرنژاد.

    12.                        خوارزمی، حسین‌بن‌حسن، ‌(1360)، ینبوع الاسرارفی نصائح الابرار، تهران، مهدی‌‌درخشان.

    13.                        دنبلی، مهرناز، ‌(1383)، «درآمدی بر تقوا در قرآن و نهج البلاغه ‌(1)»، شمیم یاس، ش16.

    14.                        راغب‌اصفهانی، حسین‌بن‌محمد، ‌(1369)، المفردات فی غریب القرآن، تحقیق ‌سید غلامرضا خسروی، تهران، انتشارات‌مرتضوی.

    15.                        رضی، محمدبن‌حسین، ‌(1379)، نهج‌البلاغه، مترجم؛محمد‌دشتی، قم، دفترنشرالهادی.

    16.                        زیرکی، مهدی، ‌(1385)، «آثار و برکات تقوا در قرآن»، پاسدار اسلام، ش293.

    17.                        طباطبایی، محمدحسین‌، (1374)، المیزان، مترجم؛ سیدمحمدباقر موسوی‌همدانی، قم،دفترانتشارات‌‌اسلامی.

    18.                        طریحی، فخرالدین، ‌(1375)، مجمع‌البحرین، تهران، مکتبه‌المرتضویه.

    19.                        طوسی، محمد‌بن‌حسن‌، (بی‌تا)، التبیان، به کوشش‌ احمد حبیب ‌العاملی، بیروت،داراحیاء التراث ‌العربی.

    20.                        عبدالباقی، محمدفواد، ‌(1407ق)، المعجم المفهرس لالفاظ القرآن الکریم، بیروت، دارالفکرللطباعه‌‌والنشروالتوزیع.

    21.                        فخررازی، محمدبن عمر‌، (بی‌تا)، التفسیرالکبیر، تهران، افست.

    22.                        فراهیدی، خلیل‌بن‌احمد، ‌(1410ق)، کتاب‌العین، بیروت، دارالهجرة.

    23.                        فیض‌کاشانى، محمد بن شاه مرتضى، (1376)، المحجة البیضاء فی تهذیب الإحیاء، قم،موسسة‌النشرالإسلامی.

    24.                        قدسی، أحمد، ‌(1416ق)، انوارالاصول، قم، انتشارات‌نسل‌‌جوان.

    25.                        قشیری، عبدالکریم بن هوازن، ‌(۱۴۱۰ق)، الرسالة القشیریة، بیروت، معروف‌زریق‌وعلی‌عبدالحمیدبلطه‌جی.

    26.                        قمی، عباس، ‌(بی‌تا)، سفینة البحار و مدینة الحکم و الآثار مع تطبیق النصوص الواردة فیها علی بحار الأنوار، بی‌جا، اسوه.

    27.                        کلینی، محمدبن یعقوب، ‌(۱۴۰۱ق)، الکافى، بیروت، على‌اکبرغفارى.

    28.                        متقی هندی، علی­بن حسام­الدین، ‌(1409ق)، کنزالعمال فی سنن الاقوال والافعال، بیروت، مؤسسه‌الرساله.

    29.                        مجلسی، محمدباقر، ‌(۱۹۸۳م)، بحارالانوار، بیروت، بی‌نا.

    30.                        مجموعة من المؤلفین، ‌(بی‌تا)، مفاهیم‌اسلامیه، بی‌جا، بی‌نا.

    31.                        مستملی، اسماعیل بن محمد، ‌(۱۳۶۶)، شرح التعرف لمذهب التصوف، تهران، محمدروشن.

    32.                        مطهری، مرتضی، ‌(بی‌تا)، ده گفتار، قم، انتشارات‌صدرا.

    33.                        مکارم شیرازی، ناصر، ‌(1374)، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب‌الإسلامیة.

    34.                        نوری، حسین بن محمدتقی‌، (۱۴۰۸ق)، مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، قم، بی‌نا.

    1. Abdul Baqi, Mohammad Fawadah (1407 AH), The Dictionary Dictionary for the Words of the Holy Quran, Beirut: Dar al-Fikr, Printing, Publishing and Distribution.
    2. Ansarian, Hosseineh (1383), Quran translation, Qom: Aswa Publications.
    3. Asnawi, Muhammad ibn Hasna (1310 AH), The Life of Hearts in the Quality of Reaching for the Beloved, Cairo: Abu Talib Makki in Hamsh.
    4. Collection of authors (N.d), Islamic concepts, N.p: Bina.
    5. Danbali, Mehrnaza (1383), "An Introduction to Piety in the Qur'an and Nahj al-Balaghah (1)", Shamim Yas, vol. 16.
    6. Fakhr Razi, Mohammad Ibn Umrah (N.d), and Tafsir al-Kabir, Tehran: Offset.
    7. Farahidi, Khalil Ibn Ahmad (1410 AH), Kitab al-Ain, Beirut: Dar al-Hijra.
    8. Ibn Adel, Umar ibn Ali (1419 AH), Al-Labab in the science of books, Beirut: Dar al-Kitab al-Alamiya.
    9. Ibn Atta, Ahmad ibn Muhammad (1973), Tafsirabi al-Abbas ibn Atta, in non-published Sufi texts, Beirut: Dar al-Mashreq.
    10. Ibn Manzoor, Muhammad Ibn Makram (1414 AH), Arabic Language, Beirut: Dar Sadr.
    11. Ibn Shuba, Hassan Ibn Ali (1382), The Gift of the Minds, translated by Ahmad Jannati, Tehran: Amirkabir Institute.
    12. Islami, Ali; Javadiya Amli, Abdullah (1379), Stages of ethics in the Quran, Qom: Esra '.
    13. Izutsu, Toshihiko (1361), God and Man in the Qur'an, translated by Ahmad Aram, Tehran: N.p.
    14. Kharazmi, Hussein Ibn Hassan (1360), Yanbu Al-Asrarfi Nasaih Al-Abrar, Tehran: دیMahdi ‌Darakhshan.
    15. Klini, Muhammad ibn ya`quba (1401 AH), Al-Kafi, Beirut: Ali Akbar Ghaffari.
    16. Majlisi, Mohammad Baqarah (1983), Baharalanwar, Beirut: Bina.
    17. Makarem Shirazi, Nasser (1374), Tafsir Nomoneh, Tehran: Islamic Books House.
    18. Massoud Ibn Isa Varamah (1997), Tanbih Al-Khawatir and Nazha Al-Nawazir Al-Marouf: with Varam Collection, Tehran: Ali Asghar Hamed.
    19. Motahari, Morteza (N.d), ten speeches, Qom: Sadra Publications.
    20. Mottaqi Hindi, Ali ibn Hussam al-Din (1409 AH), Kunz al-Amal fi Sunan al-Aqwal wa A'fal, Beirut: Al-Risalah Institute.
    21. Mustamli, Ismail Ibn Mohammad (1366), Explanation of the Knowledge of the Sufi Religion, Tehran: Mohammad Roshan.
    22. Mustamli, Ismail Ibn Mohammad (1987), Explanation of the knowledge of the religion of Sufism, Tehran: Mohammad Roshan.
    23. Nouri, Hussein Ibn Muhammad Taqiyyah (1408 AH), Mustadrak al-Wasa'il wa Mustanbat al-Masa'il, Qom: Bina.
    24. Parsa, Mohammad Ibn Mohammad (1987), Sharh Fusus Al-Hakam, Tehran: Jalil Mesgarnejad.
    25. Qashiri, Abdul Karim bin Hawazna (1410 AH), Al-Rashila al-Qashiriya, Beirut: Maroof Zariq and Ali Abdul Hamid Balteh J.
    26. Qomi, Abbas (N.d), the Ship of the Sea and the City of Judgment and Works with the Application of the Texts Entered in It on the Sea of ​​Lights, N.p: Aswa.
    27. Quds, Ahmad (1416 AH), Anwar al-Asul, Qom: Young Generation Publications.
    28. Ragheba Esfahani, Hussein Ibn Mohammad (1369), Al-Mufradat Fi Gharib Al-Quran, research by Seyyed Gholamreza Khosravi, Tehran: Mortazavi Publications.
    29. Razi, Mohammad Ibn Hussein (1379), Nahj al-Balaghah, translator;
    30. Sadr al-Din Shirazi, Mohammad Ibn Ibrahim (1352), Tafsir al-Kabir, Tehran: Abdullah Fatemi.
    31. Seyedeh Nosrat Amin, Lady of Isfahan (1361), the Reservoir of Mysticism in the Interpretation of the Qur'an, Tehran: Muslim Women's Movement.
    32. Tabatabai, Mohammad Hussein (1374), Al-Mizan, translator; Seyed Mohammad Baqer Mousavi Hamdani, Qom: Islamic Publications Office.
    33. Tabatabai, Muhammad Hussein (1974), Balance in the Interpretation of the Qur'an, Beirut: Bina.
    34. Tarihi, Fakhreddin (1375), Bahrain Assembly, Tehran: Mortazaviyeh School.
    35. The Holy Quran
    36. Tusi, Muhammad ibn Hasan (N.d), Al-Tibyan, by Ahmad Habiba Al-Ameli, Beirut: Dar Al-Ahya Al-Tarath Al-Arabi.
    37. Ziraki, Mahdieh (2006), "Effects and blessings of piety in the Qur'an", Islamic Revolutionary Guard Corps, p. 293.

     

    Sites

    1.      http://www.mesbahyazdi.ir

    2.      https://farsi.khamenei.ir

    3.      https://www.porseman.com

    4.      https://www.islamquest.net