مطالعات بین رشته ای قرآن و الهیات

مطالعات بین رشته ای قرآن و الهیات

بررسی اندیشه‌های قرآنی ملاصدرا در تربیت فرزند

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشگاه شهرکرد
چکیده
این پژوهش به تطبیق نظام تربیتی قرآن و حکمت متعالیه ملاصدرا در حوزه فرزندپروری می پردازد. با روش تحلیل تطبیقی، مبانی انسان شناختی تربیت در قرآن (تمرکز بر فطرت الهی) و حکمت متعالیه (با محوریت حرکت جوهری نفس) بررسی شده است. یافته ها حاکی از اشتراک هر دو در نگاه پویا و هدفمند به انسان با سیر تکاملی از خاک به افلاک است. در روش های تربیتی، قرآن با الگودهی، تدریج و محبت، و ملاصدرا با پرسشگری عقلی و سیر وجودی، رویکردهایی مکمل ارائه می دهند. تفاوت محوری در منبع هدایت است: وحی در قرآن مقابل عقل فعال در حکمت متعالیه.پژوهش حاضر با طراحی الگوی تلفیقی نشان می دهد ترکیب قصص قرآنی (مانند لقمان) و تحلیل های فلسفی (نظیر حرکت جوهری) می تواند نظامی تربیتی ایجاد کند که همزمان فطرت الهی را شکوفا سازد و چالش های دنیای مدرن (فردگرایی، فناوری) را پاسخ گوید. به عنوان نمونه، آموزش «صبر» از طریق داستان ایوب (ع) با تحلیل فلسفی «ثبات وجودی»، نمونه عینی این تلفیق است. نتایج تاکید می کند قرآن و حکمت متعالیه نه تنها متناقض نیستند، بلکه با ارتقای تربیت از سطح رفتار ظاهری به سلوک وجودی، دو بال یک نظام جامع اند. این الگو قابلیت کاربست در برنامه ریزی تربیتی نهادهای آموزشی و ارائه پاسخ بومی به بحران های تربیتی معاصر را داراست
کلیدواژه‌ها

  1. 1.     قرآن کریم.

    2.     اکبریان، رضا، (۱۳۹۷)، حرکت جوهری و تربیت انسان، قم، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.

    3.     صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم ، (۱۳۶۸)، الحکمه المتعالیه فی الاسفار الاربعه، ج۳، ص۱۸۲، قم، نشر مصطفوی.

    4.     صدرالمتالهین (صدرالدین شیرازی)، محمد بن ابراهیم، (۱۳۶۰)، الشواهد الربوبیة فی المناهج السلوکیة، تصحیح، سیدجلال الدین آشتیانی، تهران، مرکز نشر دانشگاهی.

    5.     صدرالمتالهین، محمد بن ابراهیم، (1313ق)، شرح لهدایه الاثیریه، بی‌جا، بی‌نا.

    6.     صدرالمتالهین، محمد بن ابراهیم، (۱۳۴۶)، الشواهد الربوبیة، به کوشش جلال الدین اشتیانی، مشهد.

    7.     صدرالمتالهین، محمد بن ابراهیم، (1363)، مفاتیح الغیب، تهران، موسسه تحقیقات فرهنگی، چاپ اول.

    8.     صدرالمتالهین، محمد بن ابراهیم، (۱۳۶۷)، شرح اصول الکافی، تصحیح، محمد خواجوی، تهران، مؤسسه مطالعات اسلامی.

    9.     صدرالمتالهین، محمد بن ابراهیم، (۱۳۷۹)، تفسیر القرآن الکریم (ج ۱-۷)، تحقیق، محمد خواجوی، قم، انتشارات بیدار. 

    10.                        صدرالمتالهین، محمد بن ابراهیم، (۱۳۸۵)، المبدأ و المعاد، ترجمه و تحقیق، احمد بن محمد الحسینی، تهران، انتشارات مولی. 

    11.                        طباطبایی، سیدمحمدحسین، (۱۳۷۴)، المیزان فی تفسیر القرآن (ج ۱-۲۰)، قم، انتشارات اسلامی. 

    12.                        مطهری، مرتضی، (۱۳۶۲)، آشنایی با علوم اسلام، تهران، انتشارات صدرا.

    13.                        نصر، سیدحسین، (۱۳۷۵)، سه حکیم مسلمان، ترجمه، احمد آرام، تهران، انتشارات علمی و فرهنگی.

    1. Nasr, Seyyed Hossein. (2006). Islamic Philosophy from Its Origin to thePresent. New York: SUNY Press. 
    2. Rahman, Fazlur. (1975). The Philosophy of Mulla Sadra. Albany: State University of New York Press.

     

    سایت­ها

    1-    پایگاه اطلاع‌رسانی بنیاد حکمت اسلامی صدرا: (http://www.mullasadra.org)

    2-     کتابخانه دیجیتال نور: ( (http://www.noorlib.ir