مطالعات بین رشته ای قرآن و الهیات

مطالعات بین رشته ای قرآن و الهیات

گیاهان دارویی نام برده در قرآن و سنت و تطبیق آنها با پزشکی نوین

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد معارف قرآن دانشگاه شهرکرد
2 استادیار گروه معارف اسلامی دانشگاه شهرکرد
چکیده
قرآن کریم، به عنوان کتاب هدایت، نه تنها به مسائل دینی و اخلاقی پرداخته، بلکه اشاراتی نیز به دنیای طبیعت و گیاهان داشته است. که هم جنبه ی تذکر و عبرت دارند و هم به اهمیت گیاهان در زندگی انسان اشاره می کنند. قرآن کریم گیاهان را به عنوان بخشی مهم از آفرینش الهی، منبع رزق و تغذیه، زینت زمین و مثال هایی برای عبرت آموزی معرفی می کند که نشان دهنده ی جایگاه ویژه ی گیاهان در نظام فکری و ارزشی اسلام است.در طول تاریخ، گیاهان دارویی به عنوان منابع ارزشمند درمان و پیشگیری از بیماری ها در جوامع انسانی مورد استفاده قرار گرفته اند. قرآن کریم و احادیث نبوی به عنوان دو منبع معتبر دینی نه تنها به اصول اخلاقی و اجتماعی، بلکه به موضوعات مربوط به سلامت و درمان نیز پرداخته اند. در این متون، گیاهان دارویی مختلفی همچون زیتون، خرما، سیر، عسل و سیاه دانه به عنوان ابزارهایی با خواص درمانی ویژه ذکر شده اند که نیازمند بررسی دقیق و علمی می باشند.این پژوهش با روش کتابخانه ای (اسنادی) و با هدف دستیابی به اهدافی از جمله ،شناسایی جامع گیاهان دارویی ذکر شده در قرآن و سنت،بررسی و تحلیل روایات و آیات مرتبط با این حیطه ،شناسایی پتانسیل های درمانی و کاربردهای جدید و تطبیق این نتایج با یافته های علمی مدرن است. این پژوهش به بررسی جایگاه گیاهان دارویی در متون اسلامی و تطبیق آن با یافته های علمی معاصر می پردازد.
کلیدواژه‌ها

1.      قرآن کریم
2.      ابن‌بابویه، محمد بن علی، (1409)، من لا یحضره الفقیه. قم، مؤسسه علامه طباطبایی.
3.      ابن‌سینا، حسین بن عبدالله، (1381)، قانون در طب، تهران، انتشارات زوار.
4.      امین شیرازی، احمد، (1373)، اسلام پزشک بی دارو، قم، دفتر انتشارات اسلامی.
5.      آشتیانی، احمد، (1390)، 117حدیث ازمکارم الاخلاق(محسن آشتیانی،تصحیح وتحقیق)، تهران، هفته.
6.      آئینه چی، یعقوب، (1370)، مفردات پزشکی و گیاهان دارویی ایران، تهران، دانشگاه تهران.
7.      باباش پور اصل، مرضیه، ( ۱۴۰۰)،گیاهان دارویی در قرآن و کاربرد درمانی آن ها، بی جا، نشریه قرآن و طب.
8.      برقی، احمد بن‌محمد، (بی تا)، پزشکی در ایران باستان، مجله کهکشان، بی جا، بی نا.
9.      برقی، احمدبن محمد، (۱۳۷۱)، المحاسن، انتشارات الکتب الاسلامیه، قم، بی نا.
10.  پاک نژاد، رضا، (1363)، اولین دانشگاه آخرین پیامبر، تهران، مکتب الاسلامیه و بنیاد فرهنگی شهید.
11.  پناهی، حسین،فیض آبادی، حمیده، (1383)، بیولوژی در قرآن، بی جا، انتشارات فیض دانش.
12.  جزایری، غیاث الدین، (1376)، خودشناسی اسرار خوراکی ها، تهران، امیرکبیر.
13.  حر عاملی، محمد بن حسن،(۱۳۷۰)، وسائل الشیعه، قم، موسسه آل البیت علیهم السلام لا حیاء التراث.
14.  حرعاملی، محمدبن حسن، (۱۳۷۴)، وسائل الشیعه(تصحیح ربانی شیرازی)، تهران، فرهنگ اسلامی، چاپ‌هفتم.
15.  حکیم، عذراسادات، (۱۳۸۸)، میوه درمانی با بهره گیری از دستورهای اسلامی، قم، عصرغیبت.
16.  حیدریان، محمدحسین، (۱۳۸۸)، شناخت مزاج و طبع ها، گرمیـسردی خشکی و تری... به همراه شناخت طبیعت داروهای مفرد و مرکب گیاهی، مشهد، نوند.
17.  خزاعی، مهدی، (2008م)، خواص زیتون و روغن زیتون از منظر طب اسلامی، مجله طب اسلامی، بیجا، بی نا.
18.  دریایی، محمدرسول، (1385)، معجزات درمانی گیاهان دارویی در طب ایرانی، تهران، تجسم خلاق.
19.  رجب نژاد، محمد رضا ، پاکزاد، احمد رضا، پاکزاد، پردیس، (1398)، مجله تاریخ پزشکی - علمی پژوهشی, دوره 11 ش39 ،ص۱۰.
20.  رضا، حسن، (2010م)، زیتون در طب سنتی، مجله پژوهش‌های پزشکی اسلامی، بی جا، بی نا.
21.  رضایی، حسن رضا، (1384)،آموزه های تندرستی در قرآن، قم، عصرآگین، بی جا، بی نا.
22.  رضوانی، جابر، (۱۳۹۳)، طب الرضا، انتشارات کتابسرای عادل، بی جا، بی نا.
23.  رئیسی، ملیحه، (۱۳۸۸)، میوه درمانی، تهران، انتشارات زنبق.
24.  زرگری، علی، (1389)،گیاهان دارویی، تهران، دانشگاه تهران، موسسه انتشارات.
25.  سروالدین، محمد، (1383)، طب الکبیریا، فرشته نجات، تهران، عطائی، آشیانه کتاب.
26.  شرافت، حسن، (1382)، سلامت در طب اسلامی، تهران، انتشارات عرفان.
27.  شیخ صدوق، ابن بابویه ابی جعفرمحمدبن علی بن الحسین قمی،(۱۳۸۵)، مترجم محمدجواد غفاری، تهران دارالکتب الاسلامیه .
28.  صالحی، علی، (1383)، طب اسلامی و جایگاه آن در درمان بیماری‌ها، اصفهان،  انتشارات آفتاب.
29.  طباطبایی، سید محمد حسین، (۱۳۶۰)، المیزان فی تفسیر القرآن، قم، بنیاد علمی و فکری علامه طباطبائی.
30.  طبرسی، فضل بن حسن ،(۱۳۷۲)، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، بیروت لبنان، نشردارالمعرفه.
31.  طبری، سید حسین، (1395)، گنجینه طب اسلامی، قم،  پژوهشگاه علوم اسلامی.
32.  عبدالله، محمدمحمود، (1357)، الطب القرانی، غذاودوا، بیروت، دارالکتب العلمیه.
33.  عقیلی خراسانی، حاجی شریف، مخزن الادویه اسرارگیاهان دارویی(کوشش، کاظم احمدمقدم)، بی جا،  شرکت باورداران ـ حافظ نوین ـ محدث.
34.  فاروقی، محمد اقتدار حسین، (۱۳۸۳)،گیاهان درقرآن(احمدنمایی،مترجم)، مشهد، آستان قدس رضوی، چاپ سوم.
35.  فخرایی، مرضیه، (1390)، خواص گیاهان دارویی، تهران،  نشر دانشگاهی.
36.  قزوینی، سید محمد کاظم، (۱۳۸۴)، طب امام صادق، قم، انتشارات قلم الشرق.
37.  کلینی، محمد بن یعقوب، (۱۳۶۹)، الکافی، بیروت، نشر دارالتعارف للمطبوعات.
38.  گروه واژه‌گزینی، (بی تا)، دفتر سیزدهم، فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان، تهران، انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی (ذیل سرواژه گیاهان دارویی).
39.  مجلسی، محمد تقی، (۱۳۸۵)، بحارالانوار، تهران، المکتب الاسلامیه.
40.  محبوب، سلطانعلی، (۱۳۸۸)، انار، غذا یا دارو، دنیای تغذیه، بی جا، بی نا.
41.  مرادیان، نیری، (1387)، ترنجبین، بازیابی 24، بی جا، بی نا.
42.  مکارم شیرازی، ناصر، (1371)، تفسیرنمونه، ج11 ،تهران، دارالکتب الاسلامیه.
43.  مهرین، مهرداد، (1387)، خواص میوه ها وخوراکی ها، بی جا، انتشارات خشایار.
44.  میرحیدر، حسین، (۱۳۷۳)، معارف گیاهی تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
45.  نجار، زغلول، (2007)، الاعجاز العلمی فی السنه النبویه، قاهره، نهضه مصر.
46.  نظرپور، رضا، (۱۴۰۰)، داروخانه تخصصی طب اسلامی، بی جا، انتشارت ارمغان طوبی.
47.  نکیسا، رضا، (1397)، داروهای سنتی و خواص آن‌ها، شیراز،  انتشارات حکمت.
48.  نوجوان، فاطمه، دانش، عطیه السادات، (۱۳۹۶)، مروری بر خواص انار از دیدگاه طب سنتی ایران و پزشکی مدرن، مجله طب سنتی اسلام و ایران، جلد۸، ش۱،ص۸۶-۸۷.
49.  وش، حسین، (۱۳۹۴ )، خواص درمانی گیاهان و میوه‌های قرآنی، بی جا، انتشارات سخنوران.
50.  ولاگ، ژان؛ استودولا، ژیری، (۱۳۹۲)، گیاهان دارویی، ترجمه ساعد زمان، تهران،  انتشارات ققنوس.
51.  Kris-Etherton, P. M., Harris, W. S., & Appel, L. J. (1999). “Fish Consumption, Fish Oil, Omega-3 Fatty Acids, and Cardiovascular Disease.” Circulation.
52.  Calder, P. C. (2011). “Omega-3 fatty acids and inflammatory processes.” Nutrients.
53.  Servili, M., & Baldi, S. (2009). “The role of olive oil in a healthy diet.” Journal of Nutritional Biochemistry.
54.  Svoboda KP and Hampson JB. (1999), Bioactivity of essential selected oils of temperate aromatic plants، antibacterial, antioxidant, antiinflammatory and other related pharmacological activities. IENICA Conference, Specialty Chemicals for the 21st Century،  Intermediary Products, Cosmetics,Perfumes, and Medicinal Applications.