مطالعات بین رشته ای قرآن و الهیات

مطالعات بین رشته ای قرآن و الهیات

واکاوی مبانی هستی شناختی حقوق زن در قرآن و روایات

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانش آموخته دکترای مطالعات زنان گرا یش حقوق خانواده دانشگاه ادیان و مذاهب، قم
چکیده
فمینیسم که می توان آن را نه فقط یک جریان اجتماعی بلکه یک جریان فکری است که زمینه بروز پرسشهای زیادی درباره مسائل مربوط به زنان شده است. عدم توجه به مبانی فلسفی حقوق و تکالیف زن در اسلام؛ سبب همراهی با این جریان خواهد شد و در نتیجه پیام دین در این حوزه دچار تحریف خواهد گشت. باور به وجود خدا، نظام احسن، معاد، هدف از آفرینش انسان و... برخی از مبانی فلسفی هستی شناختی حقوق و تکالیف زن را تشکیل می دهد. پژوهش حاضر بر آن است که این مبانی را برپایه عقل به روش توصیفی تحلیلی مورد بررسی قرار دهد. یافته های پژوهش نشان می دهد؛ در نظام هستی یک موجود به نام، خدا وجود دارد و سایر پدیده ها همگی از او نشات گرفته اند. از آنجا که آفرینش جهان و انسان، هدفمند و بر مبنای حکمت الهی است، اقتضا می کندکه دستورات پروردگار بر اساس واقعیات جهان هستی و واقعیت انسان، و نیز مصالح و مفاسد نفس الامری در جهت رسیدن به کمال مطلوب او باشد. از سوی دیگر یکی از مولفه های توحید باوری، غایت اندیشی و فرجام باوری است، که این عقیده را تقویت می نماید که خلقت عالم و به تبع موجودات عالم به ویژه انسانها، منزلگاه مشخصی دارند که در رسیدن به سوی این غایت، نیازمند تشریع قوانین و ایجاد یک نظام حقوقی مطلوب می باشند تا سرانجام به سعادت حقیقی نائل آیند.
کلیدواژه‌ها

1.   قرآن کریم، ترجمه ناصر مکارم شیرازی.
2.   ابن بابویه‌، محمد بن علی، (1385ق‌)، علل‌ الشرایع‌، نجف، بی نا‌.
3.   ابن سینا، (1392)، اشارات و تنبیهات، ترجمه حسن ملکشاهی، چاپ هشتم، تهران، انتشارات سروش.
4.   ابوالصلاح‌ حلبی‌، تقی بن نجم‌، (1408ق)، «البرهان»، ضمن اعلام الدین دیلمی، قم، بی نا.
5.   امامی، حسن، (1371)، حقوق مدنی، تهران، کتابفروشی اسلامیه.
6.   انوری، حسن، (1381)، فرهنگ بزرگ سخن، چاپ پنجم، تهران، نشر سخن.
7.   تشکری، زهرا، (1381)، زن در نگاه روشنفکران، چاپ اول، قم، انتشارات طه.
8.   جوادی آملی، عبد الله، (1384)، حق و تکلیف در اسلام، قم، نشر اسراء.
9.   جوادی آملی، عبد الله،(1394)، تبیین براهین اثبات خدا، چاپ هشتم، قم، نشر اسراء.
10.  الحسینی الزبیدی، محمد مرتضی، (1385ق)، تاج العروس من جواهر القاموس، بیروت، دارالهدایه.
11.  دشتی، محمد، (1379)، نهج البلاغه، تهران، مشهور.
12.  دهخدا، علی اکبر، (1373)، لغت نامه دهخدا، تهران، دانشگاه تهران.
13.  دیلمی، حسن بن الحسن، (1409 .ق)، اعلام الدین فی صفات المؤمنین، بیروت، موسسه آل البیت لاحیاآ التراث.
14.  زعفرانی، محمد، (1428ق)، قاموس عصری، تهران، نشر الهدی.
15.  زیبایی نژاد، محمدرضا، سبحانی، محمدتقی، (1382)، ملاحظات فمینیسم و دانش‌های فمینیستیقم، دفتر مطالعات و تحقیقات زنان، بی جا، بی نا.
16.  زیبایی نژاد، محمدرضا، سبحانی، محمدتقی، (1383)، درآمدی برنظام شخصیت زن در اسلام، چاپ چهارم، قم، دفتر مطالعات و تحقیقات زنان، بی جا، بی نا.
17.  شیخ صدوق، ابوجعفر محمد بن علی بن حسین ابن بابویه قمی، (بی تا)، ترجمه علی اکبر میرزایی، تهران، زهیر.
18.  صدرالمتألهین شیرازی، محمدبن ابراهیم، (۱۳۶۷)، شرح اصول کافی، ترجمه و تعلیق محمد خواجوی، تهران، موسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
19.  صدرالمتألهین شیرازی، محمدبن ابراهیم، (1378)، اسرار الآیات، ج2، تصحیح خواجوی، قم، انتشارات حبیب.
20.  صدرالمتألهین شیرازی، محمدبن ابراهیم، (1378)، المظاهر الالهیه فی اسرار العلوم الکاملیه، محقق محمد خامنه‌ای، تهران، بنیاد حکمت صدرا.
21.  صدرالمتألهین شیرازی، محمدبن ابراهیم، (1378)، مجموع رسائل فلسفی، مصحح ناجی اصفهانی، تهران، نشرحامد.
22.  صدرالمتألهین شیرازی، محمدبن ابراهیم، (1981م)، الحکمه المتعالیه فی اسفار العقلیه، بیروت، دار احیاء التراث العربی.
23.  طباطبایی، محمدحسین،( 13۹۰ق)، تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی، قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
24.  طریحی، فخر الدین بن محمد، (1375)، مجمع البحرین، ج5، تهران، انتشارات مرتضوی.
25.  قدردان قراملکی، محمدحسن، (1385)، اثبات خدا در قرآن کریم، قبسات، بی نا.
26.  کاتوزیان، ناصر، (1380)، حقوق عمومی، تهران، انتشار تهران.
27.  کلینی، محمدبن یعقوب، ( 1385)، ترجمه صادق حسن زاده، تهران، قائم آل محمد.
28.  گروهی، (1364)، درآمدی برحقوق اسلامی، قم، دفتر انتشارات اسلامی.
29.  مصباح یزدی، محمد تقی، (1391)، حقوق و سیاست در قرآن، چاپ چهارم، قم، موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
30.  مطهری، مرتضی، (1384)، کلیات علوم اسلامی1 منطق فلسفه، قم، انتشارات صدرا.
31.  مطهری، مرتضی، (1388)، اصول فلسفه و روش رئالیسم، ج5، تهران، انتشارات صدرا.