مطالعات بین رشته ای قرآن و الهیات

مطالعات بین رشته ای قرآن و الهیات

تأثیر توکل بر رفع مشکلات و ایجاد آرامش در زندگی با تکیه بر آیات قران و روایات معصومین (علیهم السلام)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانش آموخته دانشگاه علوم قرآن و حدیث، گروه آموزشی تفسیراثری دانشگاه علوم قرآن و حدیث تهران
چکیده
هدف از این پژوهش، تبیین مفهوم توکل در قرآن با استفاده از روایات و بررسی آثار آن در مواجهه با چالش‌های زندگی، و ارائه راهکارهایی برای تقویت این ویژگی ارزشمند برای بهبود کیفیت زندگی در رفع مشکلات و ایجاد روحیه امید و آرامش در زندگی است. روش تحقیق، ترکیبی از روش‌های کتابخانه‌ای (مطالعه متون دینی بویژه قرآن و روایات معصومین علیهم السلام) و تحلیل محتوا است. و این مطالعات با مراجعه به قرآن کریم و بررسی 48 آیه از قرآن که واژه توکل یا مشتقات آن آمده‌است، انجام شده‌است، یافته‌ها نشان می‌دهد که توکل، به عنوان یک اصل اساسی در آموزه‌های اسلامی، نقش مهمی در تسهیل حل مشکلات، رفع اضطراب و استرس در زندگی و تقویت امیدواری و  آرامش  ایفا می‌کند. آیات و روایات متعددی بر اهمیت توکل و آثار مثبت آن در زندگی انسان تأکید دارند. آنچه در این پژوهش بیشتر مد نظر است نگاه کاربردی به توکل در زندگی در مقابله با مشکلاتی همچون افسردگی و ترس و ناامیدی است.
کلیدواژه‌ها

1.  قرآن کریم
2.  ابن ابی الدنیا، عبدالله محمد، (1990ق)، مکارم الاخلاق، چاپ اول، مصر-بولاق.
3.  ابن فارس، احمد بن فارس، (1404ق) معجم المقاییس الغة، چاپ اول، قم، مکتب الإعلام الاسلامی.
4.  ابن منظور، محمد بن مکرم، (1414ق)، لسان العرب، چاپ سوم، بیروت، دار صادر بیروت.
5.  تمیمی آمدی، عبدالواحد، (1383)، غررالحکم و دررالکلم، چاپ هشتم، قم، موسسه فرهنگی دارالحدیث.
6.  تهاتوی، محمد علی بن علی، (1996م)،کشاف اصطلاحات فنون و العلوم، چاپ اول، بیروت، بی نا.
7.  جوادی آملی، عبدالله و حجت الاسلام مصطفی پور، (1392)، «یادآوری نعمت با تکیه بر توکل»، نشریه پاسدار اسلام، ش 375 ، شماره پیاپی376.
8.  حجاج نیشابوری، مسلم، (1412ق)، صحیح مسلم، چاپ دوم، بیروت، دارإحیاء التراث العربیه.
9.  راغب اصفهانی، حسین بن محمد، (1412ق)، المفرات فی غریب القرآن، چاپ اول، بیروت، دارالشامه.
10.   رضی، محمد بن حسین، (1387)، نهج البلاغه، ترجه محمد دشتی، قم، الهادی.
11.   سیوطی، الجلال الدین، (1314ق)، الدر المنثور فی التفسیر بالمآثور، چاپ اول، بیروت، دارالفکر.
12.   شهید ثانی، زین الدین بن علی، (1408ق)، الرعایة فی علم الدرایة، کتابخانه عمومی مرعشی نجفی، چاپ اول، قم، بی نا.
13.   صدوق، محمد بن علی بن بابویه، (1385)، معانی الاخبار، چاپ اول، قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
14.   صدوق، محمد بن علی بن حسین بن موسی بن بابویه،( 1275ق)، کتاب جمکران، چاپ سوم، بی جا، بی نا‌.
15.   طباطبایی یزدی، محمد کاظم، (1392) العروة الوثقی، چاپ اول، بیروت، دارتهران، دریای معرفت.
16.   طباطبایی، محمدحسین، (1374)، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چاپ پنجم، قم، دفتر انتشارات اسلامی.
17.   طبرسی، فضل بن الحسن، (1370)، الشریف الرضی، چاپ چهارم، قم، بی نا.
18.   طریحی، فخرالدین، (1375) مجمع البحرین، چاپ سوم، تهران، مکتبة المرتضویه.
19.   طوسی، محمد بن حسن، (1364)، تهذیب الأحکام، دارالکتب الاسلامیه، چاپ چهارم، تهران، بی نا.
20.   طوسی، محمد بن حسن، (1389)، التبیان فی التفسیر القرآن، چاپ اول، لبنان، دار احیاء التراث العربیه.
21.   عسگری، ابوهلال، (1400ق)، الفروق الغویه، چاپ اول، بیروت، دارالآفاق الجدیدة.
22.   غباری بناب، باقر،(1377)، «توکل به خدا»، مجله قبسات، ش 8 و 9، تابستان و پاییز، 104-117.
23.   فخر رازی، محم بن عمر، (1999م)، مفاتیح الغیب، چاپ اول، بیروت، دار احیاء التراث العربی.
24.   فیض کاشانی، ملا محسن، (1383ق)، اَلْمَحَجَّةُ الْبَیْضاء فی تَهْذیبِ الْاِحْیاء، جامعه مدرسین، چاپ چهارم، بی جا، بی نا‌.
25.   کلینی، محمد بن یعقوب، (1407ق)، الکافی، چاپ چهارم، تهران، دارالکتب الاسلامیه.
26.   متقی هندی، علی بن حسام الدین، (1409ق)، کنز العمال، چاپ اول، لبنان، بیروت، موسسه الرساله.
27.   مجلسی، محمد تقی، (1315ق)، بحار الانوار، چاپ چهارم، تهران، دارالکتب الاسلامیه.
28.   مصطفوی، حسن، (1368)، التحقیق فی کلمات قرآن کریم، چاپ اول، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
29.   مکارم شیرازی، ناصر، (1371)، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیه.
30.   مکارم شیرازی، ناصر، (۱۳۷۸)، ترجمه قرآن کریم، تهران، دارالکتب اسلامیه.
31.   نجفی جواهری، محمد حسن، (1362)، جواهر الکلام، چاپ هفتم، بیروت، دار إحیاء التراث العربی.
32.   هاشمی رفسنجانی، اکبر، (1371)، تفسیر رهنما، چاپ اول، بوستان کتاب.