مطالعات بین رشته ای قرآن و الهیات

مطالعات بین رشته ای قرآن و الهیات

بررسی جایگاه امنیت سیاسی در سیاست کیفری ایران،منابع فقهی و قرآنی و اسناد بین‌المللی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
گروه حقوق، واحد شهرکرد، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرکرد، ایران.
چکیده
امنیت سیاسی یکی از ارکان بنیادین سیاست کیفری در جمهوری اسلامی ایران است که ماهیتی فراتر از یک مفهوم صرفاً حقوقی یا امنیتی داشته و در پیوند مستقیم با مبانی اعتقادی، ارزشی و فقهی نظام اسلامی تعریف می‌شود. برخلاف رویکرد غالب در اسناد بین‌المللی حقوق بشر که امنیت سیاسی را در تعارض با آزادی‌های مدنی تصویر می‌کنند، نظام جمهوری اسلامی بر مبنای فلسفه سیاسی اسلام، امنیت را در چارچوب ایمان، عدالت و ولایت فقیه سامان داده و آن را ضرورتی شرعی برای صیانت از کیان امت اسلامی تلقی می‌کند.این پژوهش با رویکرد توصیفیتحلیلی و با بهره‌گیری از منابع فقهی، قرآنی و اسناد بین‌المللی، تلاش کرده است تا جایگاه امنیت سیاسی را در سیاست کیفری ایران بررسی و تحلیل کند. یافته‌ها نشان می‌دهد که در نظام اسلامی، امنیت سیاسی نه ابزار سرکوب مخالفان، بلکه سازوکاری برای حفظ هویت دینی، تمامیت نظام و مقابله با تهدیدات آشکار و پنهان دشمنان داخلی و خارجی است.اگرچه برخی مفاهیم کیفری همچون «اقدام علیه امنیت ملی» یا «تبلیغ علیه نظام» در برخی متون بین‌المللی مورد انتقاد قرار گرفته‌اند، اما با توجه به شرایط خاص سیاسیامنیتی ایران، کارکرد این مفاهیم بیش از آن‌که مبهم یا سرکوب‌گر باشند، ناظر بر مقابله با جنگ نرم، نفوذ بیگانه و تهدیدات راهبردی علیه اصل نظام هستند.بر همین اساس، بازنگری در قوانین کیفری مرتبط با امنیت سیاسی تنها در صورتی مشروع و کارآمد خواهد بود که با درک دقیق از نیازهای داخلی، مبانی فقهی و اقتضائات بومی انجام گیرد، نه در پی فشارها یا الگوبرداری از الگوهای سکولار بین‌المللی. حفظ امنیت سیاسی در این چارچوب، نه‌تنها به معنای تضییع حقوق بشر نیست، بلکه ناظر بر تأمین عدالت اجتماعی، کرامت انسانی و حفظ استقلال و عزت جامعه اسلامی است.
کلیدواژه‌ها

1.      قرآن کریم
2.      اعلامیه جهانی حقوق بشر، (۱۹۴۸)، سازمان ملل متحد.
3.      امام خمینی، روح‌الله (۱۴۰۰ق)، تحریر الوسیله. تهران، انتشارات اسلامی.
4.      آیت‌الله خوئی، محمدحسین (۱۴۰۰ق)، کفایة الاصول. قم، دارالکتب الاسلامیه.
5.      آیت‌الله سبحانی، جعفر (۱۳۹۵ش)، فلسفه سیاسی اسلام. قم، دارالکتب الاسلامیه.
6.      آیت‌الله فاضل لنکرانی، محمد (۱۳۸۰ش)، مبانی فقهی امنیت. قم، مؤسسه فقهی.
7.      آیت‌الله نائینی، محمدحسین (1344 ق)، تنبیه الامه. بیروت، دارالمعارف.
8.      رحمانی، فرهاد (۱۳۹۹). امنیت سیاسی و تهدیدات خارجی ایران. تهران، انتشارات دانشگاه امام صادق.
9.      رینولدز، جاناتان (۲۰۱۹)، پژوهش‌های حقوق بشر، تهدیدات امنیتی و سیاست‌های کیفری. لندن، انتشارات آکسفورد.
10.  سایرس، جان (۱۴۰۰). تقویت حاکمیت قانون در ایران و تأثیر آن بر امنیت سیاسی. تهران، انتشارات دانشگاه تهران.
11.  سلیمی، محمود (۱۳۹۹). امنیت سیاسی در ایران، تهدیدات داخلی و خارجی. تهران، نشر مطالعات سیاسی.
12.  سید روح‌الله موسوی خمینی، (۱۳۶۸ش)، ولایت فقیه. تهران، انتشارات اطلاعات.
13.  شریعتی، علی (۲۰۱۸)، حکومت اسلامی و حقوق بشر. تهران، نشر دانش‌امروز.
14.  شهید اول، محمد بن مکی (1404ق)، شرح لمعه. تهران، انتشارات علمیه.
15.  شهید ثانی، زین‌الدین بن علی (1413ق)، مسالک الافهام. بیروت، دارالکتب الاسلامیه.
16.  شیخ کلینی، محمد بن یعقوب (۱۴۰7ق)، الکافی. بیروت، دارالکتب الاسلامیه.
17.  طباطبایی، سید محمدحسین (1390ق)، تفسیر المیزان. قم، انتشارات اسلامی.
18.  طبرسی، فضل بن حسن (۱372ق). تفسیر مجمع‌البیان. بیروت، دارالکتب الاسلامیه.
19.  عابدینی، کمال (۱۳۹۸)، مقابله با تروریسم و تهدیدات امنیتی در ایران. تهران، انتشارات سازمان اطلاعات.
20.  عبداللهی، مصطفی (۱۳۹۸)، چالش‌های امنیت سیاسی ایران و راهکارهای آن. تهران، نشر گسترش.
21.  عمید زنجانی، حسین (۱۳۸۱)، فقه سیاسی. تهران، انتشارات دانشگاه تهران.
22.  فتحی، رحمان (۱۴۰۰)، محدودیت‌های حقوق بشر و تأثیر آن بر امنیت سیاسی ایران. تهران، انتشارات پژوهشگاه علوم انسانی.
23.  قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، (۱۳۵۸)، تهران، مرکز تحقیقات، انتشارات دولتی.
24.  قانون مجازات اسلامی، (۱۳۹۲)، تهران، سازمان قانون‌گذاری.
25.  کنوانسیون اروپایی حقوق بشر، (۱۹۵۰)، شورای اروپا.
26.  گریفین، تام (۲۰۱۷)، تحلیل قوانین حقوقی و امنیت سیاسی در نظام‌های حقوقی مختلف. لندن، انتشارات انتور.
27.  محقق کرکی، علی بن حسین (۱۴۰۰ق)، الوافی. بیروت، دارالکتب الاسلامیه.
28.  محمد حسن نجفی، (1385ق)، جواهر الکلام. بیروت، دارالکتب الاسلامیه.
29.  محمود هاشمی شاهرودی، محمد (۱۳۹۰ش)، حقوق بشر اسلامی. تهران، انتشارات فقهی.
30.  مشعوف، اسماعیل (۱۳۹۷). تحولات دیپلماسی ایران و امنیت سیاسی. تهران، مرکز تحقیقات استراتژیک.
31.  میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی، (۱۹۶۶)، سازمان ملل متحد.
32.  میلر، تام (۲۰۲۰)، تحلیل امنیتی و حقوق بشر در سیستم‌های قانونی جهان. نیویورک، انتشارات کورنل.
33.  نوربخش، حسن (۱۳۹۹). مشارکت سیاسی و اجتماعی در ایران، تأثیر بر امنیت سیاسی. تهران، انتشارات گفتمان.
34.  واتسون، ای (۲۰۲۰)، قوانین حقوق بشر و امنیت سیاسی در سیاست کیفری جهانی. لندن، انتشارات روتلج.
35.  ویلکاکس، هارولد (۲۰۱۷)، جرائم سیاسی و حقوق بشر. لندن، انتشارات علمی.
36.  یوسفی، هادی (۲۰۱۶)، امنیت سیاسی در حقوق بین‌الملل. تهران، انتشارات آکادمیک.